Norwegia od wielu lat opiera swój rynek pracy na zatrudnieniu migrantów zarobkowych, spośród których od 2007 roku najliczniejszą grupę stanowią obywatele Polski. W ostatnim okresie obserwuje się rosnącą liczbę przypadków powrotu polskich migrantów zarobkowych do Polski.  

Tego rodzaju decyzja wiąże się z koniecznością uregulowania szeregu kwestii prawnych, w szczególności w zakresie zobowiązań podatkowych, uprawnień do świadczeń socjalnych i emerytalnych, a także innych zagadnień związanych z zakończeniem pobytu na terytorium Norwegii. 

Zgłoszenie wyjazdu a status podatkowy 

W przypadku trwałego opuszczenia terytorium Norwegii niezbędne jest formalne zgłoszenie tego faktu do norweskiego urzędu skarbowego (Skatteetaten), zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności (Folkeregisterloven). Zgłoszenie to skutkuje aktualizacją danych w Rejestrze Ludności (Folkeregister) i stanowi warunek konieczny do zmiany statusu meldunkowego. Należy jednak podkreślić, że dokonanie zgłoszenia nie oznacza automatycznego ustania rezydencji podatkowej w Norwegii. Osoba wyrejestrowana z miejsca zamieszkania może nadal zostać uznana za rezydenta podatkowego, co wiąże się z obowiązkiem deklarowania i opodatkowania w Norwegii całości swoich dochodów oraz majątku.  

Zasadniczo obowiązek podatkowy wobec Norwegii ustaje dopiero po spełnieniu określonych przesłanek. Konieczne jest wykazanie, że dana osoba nie przebywała na terytorium Norwegii dłużej niż 61 dni w danym roku podatkowym oraz że ani ona, ani osoby jej najbliższe (na przykład małżonek lub dzieci) nie dysponują mieszkaniem na terenie Norwegii. W odniesieniu do osób, które przez co najmniej dziesięć lat posiadały status rezydenta podatkowego w Norwegii, zastosowanie znajduje dodatkowy trzyletni okres przejściowy, w trakcie którego – pomimo spełnienia powyższych warunków – obowiązek podatkowy nadal się utrzymuje. 

Ustalenie rezydencji w świetle umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania 

W sytuacjach, gdy osoba według krajowych przepisów podatkowych jest uznawana za rezydenta zarówno w Norwegii, jak i w Polsce, ostateczne rozstrzygnięcie kwestii opodatkowania następuje w oparciu o umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą między tymi państwami. Umowa ta zawiera szczegółowe kryteria określające, w którym kraju dana osoba powinna być uznana za rezydenta podatkowego.  

W przypadku uznania danej osoby za rezydenta podatkowego Polski, jej dochody podlegają co do zasady opodatkowaniu w Polsce zgodnie z właściwymi przepisami krajowymi. Nie wyklucza to jednak obowiązku odprowadzenia podatku u źródła w Norwegii od określonych kategorii dochodów. Należy przy tym podkreślić, że ustalenie rezydencji podatkowej w Polsce nie oznacza automatycznego zwolnienia z obowiązku złożenia rocznego zeznania podatkowego w Norwegii. 

W takim przypadku konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia do norweskich organów podatkowych o powoływaniu się na miejsce zamieszkania zgodne z umową podatkową oraz oznaczenie dochodów i majątku jako „niepodlegających opodatkowaniu” w norweskim zeznaniu podatkowym. Czynność ta odbywa się w rubryce „Andre forhold” (Inne informacje), z oznaczeniem „bosted etter skatteavtale i annet land”. Brak takiego zgłoszenia może skutkować podwójnym opodatkowaniem lub nałożeniem zaległego podatku za kilka lat wstecz. 

Osoby prowadzące działalność gospodarczą znajdują się w szczególnej sytuacji, która może wiązać się z odmiennymi zasadami opodatkowania. Dotyczy to w szczególności przedsiębiorców mieszkających poza Norwegią, lecz nadal prowadzących działalność na jej terytorium. 

Inne konsekwencje prawne wyjazdu z Norwegii 

Niezależnie od kwestii podatkowych, opuszczenie Norwegii wiąże się również z innymi istotnymi konsekwencjami prawnymi. Dotyczy to w szczególności uprawnień wynikających z członkostwa w systemie zabezpieczenia społecznego, zasad naliczania i wypłaty emerytur. Osoby pobierające świadczenia lub planujące wystąpienie z takim wnioskiem powinny zadbać o właściwą dokumentację i zachowanie ciągłości uprawnień. Brak odpowiednich działań w tym zakresie może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, w tym utraty prawa do świadczeń lub obowiązku ich zwrotu. 

Zapraszamy do kontaktu w przypadku planowanego wyjazdu z Norwegii – oferujemy wsparcie prawne w sprawach podatkowych, administracyjnych, a także dotyczących świadczeń z NAV, emerytury oraz członkostwa w systemie ubezpieczeń społecznych. 

Planujesz wyprowadzkę z Norwegii? Skontaktuj się z nami.
Zarezerwuj konsultację i uzyskaj indywidualną analizę Twojej sytuacji: Umów spotkanie  

Autor: 

Martyna Truchan