Na zdjęciu: adv.flm. Martyna Truchan. Foto: Daniel Zega
Czy ambasada podlega norweskiemu prawu pracy?
Krążą wokół ambasad różne wyobrażenia. Ciężkie zasłony, dyskretne rozmowy, immunitet, który niczym wysoki mur, ma chronić przed światem zewnętrznym. W praktyce jednak ambasada to również zwykły pracodawca, z biurem, grafikiem pracy, wynagrodzeniem i konfliktami. A czasem także z wypowiedzeniem, które nie wytrzymuje zderzenia z norweskim prawem pracy.
O tym bynajmniej jest wyrok, który w ostatnich dniach zapadł przed sądem rejonowym w Oslo (Oslo tingrett) w sprawie, którą prowadziła mec. Martyna Truchan z naszego zespołu przeciwko Republice Iraku.
Wypowiedzenie umowy o pracę podczas zwolnienia lekarskiego
Sprawa dotyczyła pracownicy, zatrudnionej w Ambasadzie Iraku w Norwegii. Początkowo pracownica pracowała jako kucharz, później została przeniesiona do pracy przy sprzątaniu. Jesienią 2024 roku otrzymała wypowiedzenie.
Problem polegał na tym, że była wówczas na zwolnieniu lekarskim, a nadto nie przeprowadzono drøftelsesmøte (spotkania pracowniczego zgodnie z arbeidsmiljøloven § 15-1), wypowiedzenie nie spełniało wymogów formalnych, do tego pracodawca – Ambasada Iraku – nie był w stanie wykazać, że wypowiedzenie nie miało związku z chorobą pracownicy.
Norweskie prawo pracy traktuje takie sytuacje wyjątkowo poważnie. I są ku temu powody: człowiek na zwolnieniu lekarskim znajduje się zwykle w jednym z bardziej kruchych momentów życia zawodowego. Właśnie wtedy system prawny ma pokazać, czy rzeczywiście chroni słabszego uczestnika relacji pracowniczej, czy jest jedynie elegancką dekoracją.
Immunitet dyplomatyczny a jurysdykcja norweskiego sądu
Sprawy przeciwko placówkom dyplomatycznym są wymagające, z uwagi na ochronę immunitetową.
Ambasada Iraku podniosła zarzut immunitetu dyplomatycznego. Innymi słowy: próbowała przekonać norweski sąd, że norweskie sądy nie mają prawa zajmować się sprawą.
To zwykle dość trudny do obronienia argument. Sąd uznał jednak, że skoro ambasada działała jako pracodawca wobec lokalnego pracownika w Norwegii, to podlega norweskiej jurysdykcji. Innymi słowy – gdy państwo schodzi z poziomu dyplomacji i wchodzi w zwykłe relacje pracownicze, musi respektować lokalne reguły gry.
Wydany wyrok pokazuje coś więcej niż tylko indywidualną wygraną pracownicy. Pokazuje, że immunitet państwowy ma swoje granice, a pracownik zatrudniony przez obce państwo w Norwegii nadal może korzystać z ochrony wynikającej z norweskiego kodeksu pracy (arbeidsmiljøloven).
Ambasada nie stawiła się na rozprawę
Co ciekawe, ambasada ostatecznie nie pojawiła się na rozprawie głównej i to mimo wcześniejszego udziału w sprawie.
Sąd dał jeszcze możliwość usprawiedliwienia nieobecności albo złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nic takiego jednak nie nastąpiło. Zapadł więc fraværsdom, czyli wyrok zaoczny.
Państwo, które próbowało zasłonić się immunitetem, ostatecznie więc samo nie skorzystało z możliwości obrony swoich racji przed sądem.
Prawie pół miliona koron konsekwencji dla Ambasady Iraku
Wyrok był dla naszej klientki w całości korzystny. Sąd:
– uznał wypowiedzenie za nieważne,
– zasądził ponad 179.000 NOK odszkodowania za szkodę ekonomiczną,
– przyznał 100.000 NOK zadośćuczynienia,
– zasądził ponad 160.000 NOK kosztów procesu.
Łącznie niemal pół miliona koron.
W uzasadnieniu pojawił się jeszcze jeden ciekawy wątek: ambasada wypłacała wynagrodzenie poniżej norweskiej płacy minimalnej obowiązującej w branży sprzątającej.
Norweskie prawo pracy obowiązuje każdego pracodawcę
Wygrana mec. Truchan jest przypomnieniem, że norweskie prawo pracy nie jest „opcjonalne”, a zwłaszcza nie zależy od wielkości pracodawcy, ani od jego prestiżu, ani nawet od flagi wiszącej nad budynkiem. Jeżeli zatrudniasz ludzi w Norwegii, musisz respektować norweskie reguły.
Sprawa przeciwko ambasadzie jako część naszej praktyki
Dla naszej kancelarii sprawa ta ma również szczególny wymiar, bo w panteonie spraw przeciwko placówkom dyplomatycznym w Norwegii znalazła się także wygrana przeciwko Republice Iraku.
Prawo międzynarodowe publiczne, łączone z prawem pracy, to jedna z nisz, w jakich się poruszamy.
Naszą misją jest pokazywanie, że nawet w sporze z silnym i nietypowym przeciwnikiem pracownik nie jest bezbronny. Czasem potrzeba tylko sprawczości, odwagi oraz tego, aby w tym procesie nie pozostać samemu sobie.
Naszej klientce dziękujemy za interesujące zlecenie, a mec. Martynie Truchan jeszcze z tego miejsca gratulujemy wygranej!
Sprawę prowadziliśmy w ramach bezpłatnej pomocy prawnej. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny.
Adv. Tomasz Nierzwicki
——-
Jeśli chcesz poznać swoje prawa jako pracownik lub pracodawca, zamów nasze tłumaczenie norweskiego kodeksu pracy na język polski. Opracowanie w formie książkowej zamówisz w naszym E-sklepie. Zachęcamy do zakupu!
Jeśli zaś potrzebujesz konsultacji, jesteśmy w gotowości, by działać – skorzystaj z oferty naszych konsultacji:
