„Masz prawo do zachowania milczenia. Jeśli rezygnujesz z tego prawa, wszystko, co od tej pory powiesz, może zostać użyte w sądzie przeciwko tobie. Masz prawo do obrońcy i do jego obecności podczas przesłuchania.”
Masz prawo do obrony – co to oznacza dla Ciebie?
Prawo do obrońcy jest podstawowym prawem wynikającym z norweskiej ustawy o postępowaniu karnym. Widzimy jednak, że wielu naszych klientów zbyt późno decyduje się na konsultacje z adwokatem, tak w sprawach dotyczących drobnych występków, jak np. prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu, jak i w poważniejszych sprawach, jak np. związanych z przestępczością zorganizowaną lub z zarzutami przemocy w bliskich relacjach.
Mistenkt, siktet, tiltalt – co oznaczają te pojęcia?
W sprawie karnej możesz występować w różnych rolach: jako osoba podejrzewana (mistenkt), jako podejrzany (siktet) lub oskarżony (tiltalt). Niezależnie od roli, jaka jest Ci przypisywana w procesie karnym, zawsze masz prawo do pomocy obrońcy. W niektórych przypadkach będziesz musiał sam pokryć koszty obrońcy, ale w większości przypadków państwo pokryje te wydatki za Ciebie.
Poniżej omówimy podstawowe zasady, w tym różne role, w jakich można występować w toku procesu karnego.
Osoba podejrzewana (mistenkt)
Dochodzenie zwykle rozpoczyna się od nadania ci statusu osoby podejrzewanej. Oznacza to, że policja ma podstawy, by sądzić, że jesteś zamieszany w przestępstwo. W tej roli często otrzymasz wezwanie na przesłuchanie, jakie odbywa się w toku dochodzenia. Dopóki masz status osoby podejrzewanej (mistenkt), nie masz prawa do obrońcy wyznaczonego z urzędu, chyba że istnieją „szczególne powody” (nawiążemy do tego jeszcze poniżej).
Podejrzany (siktet)
Status podejrzanego uzyskujesz, gdy:
– organ ścigania wyda postanowienie o postawieniu Ci zarzutów, lub
– zostanie wszczęte przeciwko Tobie postępowanie w sądzie, lub
– zostanie podjęta decyzja lub środki zapobiegawcze (np. tymczasowe aresztowanie, przeszukanie) lub środki przymusu (np. zabezpieczenie majątkowe).
W wyżej wspomnianych przypadkach zasadniczo przysługuje Ci prawo do korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, tj. na koszt państwa.
Oskarżony (tiltalt)
Gdy policja zakończy dochodzenie lub śledztwo, to może albo wycofać zarzuty, co prowadzi do umorzenia sprawy, albo wnieść akt oskarżenia do sądu. Jeśli zostanie wydany przeciwko Tobie akt oskarżenia, otrzymasz status oskarżonego. W takim przypadku zazwyczaj masz prawo do skorzystania z pomocy obrońcy wyznaczonego z urzędu i na koszt norweskiego Skarbu Państwa.
Co do zasady masz prawo do obrońcy wyznaczonego z urzędu w przypadku zajścia takich okoliczności jak:
– umieszczenie w areszcie tymczasowym,
– przyznanie się do winy, jeżeli organy ścigania w akcie oskarżenia wnoszą do sądu o pozbawienia wolności na okres dłuższy niż sześć miesięcy,
– wniesienie aktu oskarżenia do sądu (z pewnymi wyjątkami, jak np. sprawy dotyczące prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu),
– jeśli zostałeś zatrzymany i jest jasne, że nie zostaniesz zwolniony z zatrzymania w ciągu 24 godzin.
Jak sprawdzić, czy masz prawo do obrońcy na koszt państwa?
Gdy zachodzą „szczególne powody” („særlige grunner”) koszty obrońcy w sprawie karnej mogą być pokryte z budżetu państwa, nawet jeśli w danym przypadku oskarżony nie jest uprawniony do obrońcy wyznaczonego z urzędu. Oznacza to, że jeśli znajdujesz się w sytuacji, w której co do zasady nie przysługuje Ci obrońca z urzędu, nadal możesz go uzyskać, składając do sądu rejonowego (tingrett) wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. Wniosek taki wymaga wówczas odpowiedniego uzasadnienia.
W sprawach, z jakimi pracujemy, zauważamy, że sądy przychylają się do wniosków o wyznaczenie obrońcy z urzędu dla naszych klientów, niezależnie od tego, jaki status (rolę) dany klient ma w sprawie karnej. Prawidłowa ocena tego, czy składanie wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu dla danego klienta jest celowe, jest zależne przede wszystkim od doświadczenia procesowego obrońcy, który występuje z takim wnioskiem.
Adwokaci z naszego zespołu, którzy występują jako obrońcy w sprawach karnych, mają doświadczenie procesowe zbierane latami. Przekazanie sprawy w ręce doświadcz go karnisty (obrońcy w sprawach karnych) jest rękojmią rzetelnej oceny sprawy karnej, z jaką klient się do nas zgłasza – wiemy, że to truizm i oczywistość, niemniej warto o niej przypomnieć, gdy sprawa rozgrywa się o czyjąś wolność.
Masz prawo wyboru adwokata – wybierz doświadczonego profesjonalistę
Innym ważnym prawem w zakresie procesu karnego w Norwegii jest wolność wyboru obrońcy.
W naszym zespole wszyscy adwokaci, którzy działają jako obrońcy w sprawach karnych, mają wyksztalcenie prawnicze uzyskane na uniwersytecie w Norwegii i posługują się biegle tak językiem polskim, jak i norweskim Jeśli Twoją wolą jest, aby polskojęzyczny adwokat był Twoim obrońcą, skontaktuj się z nami, choćby inny obrońca został już z urzędu przydzielony do Twojej sprawy.
Pułapki językowe
Poprawna i jasna komunikacja między klientem a obrońcą jest kluczowa dla prawidłowego przebiegu obrony, w tym w szczególności w toku działań w trakcie trwania przewodu dowodowego. Korzystanie z dwujęzycznego obrońcy pozwala na uniknięcie typowych a często dalekoidących w skutkach błędów i nieporozumień, jakie wynikają na tle zniekształceń tłumaczeniowych w trakcie rozprawy sądowej. Składanie przez podejrzanego zeznań w obecności obrońcy, który ma wykształcenie prawnicze z Norwegii i jest dwujęzyczny, daje gwarancję tego, że złożone przez podejrzanego zeznania będą poprawnie przetłumaczone i żadne istotne fragmenty wypowiedzi nie zostaną pominięte lub – co gorsza – „przekręcone”.
Będąc reprezentowanym przez dwujęzycznego adwokata, nie musisz korzystać ze wsparcia tłumacza przy choćby bieżącym kontakcie z obrońcą. Składanie zeznań w procesie karnym to nie jest zabawa w „głuchy telefon” – tu nie może być miejsca na omyłki tłumaczeniowe.
Jak skontaktować się z obrońcą?
Jeśli nie masz pewności, czy jesteś uprawniony do skorzystania z pomocy obrońcy na koszt budżetu państwa, skontaktuj się z nami a dokonamy odpowiedniej oceny w tym zakresie.
Korzystaj ze wsparcia profesjonalistów – nasz zespół jest do Twojej dyspozycji i gotowy by działać.
Zadzwoń na nr 94001000 lub napisz: post@nb-advokat.no
Autorzy:
jur.assistent Martyna Truchan
—-
Ten artykuł napisał w całości człowiek, nie robot
—–
Jeśli potrzebujesz wsparcia w obszarze prawa karnego, skontaktuj się z nami. Reprezzentujemy zarówno sprawców przestępstw jako obrońcy w sprawach karnych oraz pokrzywdzonych jako bistandsadvokat.
